© kusje van anna, 2019In februari stierf mijn goede vriendin Anna aan kanker. We waren de laatste twee jaar weliswaar gebrouilleerd, maar ik heb er altijd in geloofd dat we onze vriendschap later op een andere, diepere manier voort konden zetten. Ik geloof er namelijk in dat we tijdens dit proces van geen contact hebben met elkaar allebei iets aan het leren waren en dat gaat altijd gepaard met vallen en opstaan, met experiment en met mislukkingen. Dat is één van de kernwaarden van het leven en dat begint al bij het leren lopen.

Zij was kunstenaar, net als ik. Samen met andere bevriende kunstenaars hebben we voor haar postuum een expositie op touw gezet zodat iedereen die niet bij de begrafenis kon zijn, op deze manier toch afscheid van haar kon nemen. Ook was het een manier om nog een keer te genieten van het werk dat zij heeft nagelaten. Ze had zo’n ongelooflijk talent. Dat werd echter vaak beproefd door een gebrek aan eigenwaarde en een negatief zelfvertrouwen op het gebied van haar werk. Ze dacht dat het goed beheersen van technieken haar werk op een stuk hoger niveau zou brengen. Zelf geloof ik daar niet in. Ik geloof in het gevoel dat je in een werk kunt leggen, techniek is slechts een middel, een stukje gereedschap, en hier hadden we vaak langdurige goede gesprekken over.

Negen maanden later was het dan zover. Schilderijen en tekeningen waren ingezameld. Een vriend had zijn huis beschikbaar gesteld om het werk te tonen en de bezoekers te ontvangen. Boodschappen werden gedaan, flyers gemaakt en verstuurd, gasten uitgenodigd, de pers werd ingeschakeld en de galeriehoudster zou de openingstoespraak verrichten. Kortom, het lijstje met alles wat er bij een expositie komt kijken, werd keurig afgewerkt.

De belangrijkste gast was haar nazaat, Anna’s dochter. Frappant detail was dat zij hoogzwanger was en het zelfs niet onmogelijk zou zijn dat zij tijdens de opening zou gaan bevallen. Mijn vriendin heeft van de zwangerschap helaas geen weet gehad. Hoe zou zij gereageerd hebben op dit heuglijke nieuws? Net als ik toentertijd met mijn dochter? Ik moest er behoorlijk aan wennen dat ik de status van oma zou krijgen. Natuurlijk was ik blij voor mijn kind, maar oma worden, dat is toch een ander verhaal. Voor mij was het aanleiding om het in mijn kunst te verwerken. Zou Anna dat ook gedaan hebben? We zullen het nooit weten.

Terug naar de expositie. Bij de voorbereidingen trof ik een filmpje aan waar Anna op stond. Het was een van de ideeën die ik had voor mijn laatste jaar aan de Rietveldacademie waar ik toen zou afstuderen. Ik ben gefascineerd door het werk van Samuel Beckett en heb zelfs eens deelgenomen aan een summerschool bij het Trinitycollege in Dublin. Beckett heeft een fantastich werk “Not I”, waarbij een actrice wel een half uur lang alleen met haar mond in beeld is en teksten voordraagt. Ik dacht aan de meest veelzeggende woorden van de Nederlandse taal die je ook heel achteloos kunt gebruiken. Het werden er acht. Ja, nee, ach, joh, tsjonge, goh, zo, toch. Het was de bedoeling om die woorden zo lang als je kunt achter elkaar te zeggen en dan filmde ik de lippen. Uiteindelijk zouden de lippen van alle deelnemers op een groot scherm worden weergegeven en het geluid zou als dat van een symfonieorkest de ruimte vullen. Het idee heeft nooit de eindstreep gehaald, maar Anna heeft er wel aan meegewerkt. Zodoende had ik haar lippen. Ik bedacht hoe mooi het zou zijn als de bezoekers van de expositie nog een laatste kusje van Anna zouden krijgen. Vroeger als we naar de disco gingen, kregen we altijd een stempeltje als bewijs van entree. Zo zou ik het uitwerken. Ik zou een stempeltje maken van Anna’s lippen en dan kregen de mensen daadwerkelijk haar kus. Zo gezegd, zo gedaan.

De expositie werd een groot succes en er was een hele goede energie voelbaar. Er was veel aandacht in de pers en ook het bezoekersaantal overtrof onze verwachtingen. Het mooie was dat iedereen een kusje wilde hebben. Met het werk en met het kusje kregen we het gevoel dat we toch weer heel dicht bij Anna waren. Hoe mooi is het dat vrienden een expositie voor je organiseren? Hoe mooi is het als je op deze manier in je werk kunt voortleven? En hoe mooi is het dat ik Anna’s kusje op deze manier mocht verspreiden. Anna, dank je wel.

Tekst en beeld: © Ans Vianen – www.ansans.nl – www.oeroek.nl – ansvianen@live.nl  –  06 40393366

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.